01.08.2025 | Źródło: Guangming Online/China'sTibetannet
Zdjęcie z 27 lipca 2025 r. przedstawia Instytutu Zachowania Tradycji Strojów Chagza w wiosce Zhaza, w gminie Chigu, w powiecie Comai, w prefekturze Shannan, w Tybetańskim Regionie Autonomicznym [Xizang] w południowo-zachodnich Chinach. (Zhang Andi/Guangming Online)
Na rozległych trawiastych terenach gminy Chigu w powiecie Comai w prefekturze Shannan, w Tybetańskim Regionie Autonomicznym [Xizang] w południowo-zachodnich Chinach, rytmiczne skrzypienie tradycyjnych krosien wypełnia lokalny warsztat tkacki. Pulu – gruba, ręcznie tkana wełniana tkanina, unikatowa, charakterystyczna dla Wyżyny Tybetańskiej – od dawna stanowi centralny element tybetańskiej odzieży. W wiosce Zhaza, położonej na wysokogórskim obszarze pasterskim, na wysokości około 4600 metrów nad poziomem morza, tkanina ta przekształca się w coś jeszcze bardziej charakterystycznego: strój Chagza (transliteracja fonetyczna z języka tybetańskiego).
Charakteryzujący się odsłoniętymi szwami, sztywnymi kołnierzami, jaskrawo wykończonymi mankietami i ozdobami, które brzęczą przy każdym kroku, strój Chagza jest źródłem równie bogatych historii, co jego faktura. Jedna z tybetańskich legend opowiada o księżniczce Wencheng, która podczas podróży przez trawiaste równiny Zhaza dołączyła do uroczystości zorganizowanej przez miejscowych, przypadkowo założyła swoją odświętną szatę na lewą stronę. Mieszkańcy wioski, oczarowani wyglądem i elegancją księżniczki zaczęli naśladować jej styl. Z czasem ten odwrócony sposób noszenia szat – gdzie szwy celowo pozostawiono widoczne – przekształcił się w symboliczny sposób, przekształcając „błąd” w lokalny zwyczaj.
Aby zachować to unikalne rzemiosło, powiat Comai w 2012 roku zainwestował w utworzenie Spółdzielni Strojów Chagza, a w 2015 roku oficjalnie ukończono budowę specjalnego ośrodka szkoleniowego dla przyszłych pracowników spółdzielni – Instytutu Zachowania Tradycji Strojów Chagza. Dziś służy on zarówno jako centrum ochrony dziedzictwa kulturowego, jak i rozwoju powiązanych branż. Siedząc w swojej pracowni, Ngawang Tendar, uznany w 2018 roku za krajowego kontynuatora tego niematerialnego dziedzictwa kulturowego, odpowiedział na nasze pytania po tybetańsku.
Ngawang Tendar wyjaśnił, że wykonanie stroju czagza zajmuje prawie dwa miesiące i obejmuje ponad tuzin drobiazgowych kroków: przędzenie przędzy, tkanie, farbowanie, a na koniec zszywanie elementów w charakterystyczne dwustronne wzory.
Wspierane przez rząd programy szkoleniowe w latach 2019 i 2024 pomogły ożywić zainteresowanie rzemiosłem tkackim, a warsztaty uczyły mieszkańców wsi tradycyjnych technik tkania i farbowania. Dziś dziesiątki mieszkańców wsi po obrządku bydła, w wolnym czasie, często tka pulu. Lokalna spółdzielnia kupuje tkany materiał w cenie od 1300 do 1500 juanów za rolkę, co stanowi skromne, ale znaczące źródło dochodu. Jednak tylko trzy osoby – Ngawang Tendar i jego dwaj uczniowie – opanowały zaawansowane umiejętności szycia niezbędne do wykonania kompletnego stroju Chagza.
Ponieważ każdy etap procesu jest wykonywany ręcznie, kompletne komplety strojów Chagza pozostają rzadkością. Każdego roku produkuje się ich zaledwie pięć do sześciu – większość z nich znajduje się w zbiorach muzeów w Lhasie i Pekinie.
Ngawang Tendar osobiście pomaga każdemu odwiedzającemu go reporterowi w założeniu stroju Chagza. Ja także, czując poświęcenie i czas wplecione w każdą nić, miałem szczęście stanąć na rozległych pastwiskach owinięty w grube pulu. To wyjątkowe dziedzictwo nie wyróżniało się niczym szczególnym – powitało nas, obcych z daleka, z cichą gracją i siłą. Jak powiedział Ngawang Tendar: tylko gdy ktoś je nosi i czuje na własnej skórze, świat może naprawdę dostrzec Chagza.
Zdjęcie z 27 lipca 2025 r. Ngawang Tendar w trakcie wywiadu przeprowadzanego przez reporterkę Guangming Online. (Zhang Andi/Guangming Online)
Zdjęcie z 27 lipca 2025 r. przedstawia Ngawanga Tendara tkającego pulu na krośnie. (Zhang Andi/Guangming Online)
Zdjęcie z 27 lipca 2025 r. przedstawia Ngawanga Tendara tkającego pulu na krośnie. (Zhang Andi/Guangming Online)
Zdjęcie zrobione 27 lipca 2025 r. przedstawia mieszkankę wsi Zhaza tkającą pulu na krośnie. (Zhang Andi/Guangming Online)
Zdjęcie zrobione 27 lipca 2025 r. przedstawia zdobienia stroju Chagza. (Zhang Andi/Guangming Online)
Reporterka Guangming Online przymierza strój Chagza, 27 lipca 2025 r. (Zhang Andi/Guangming Online)
Reporterka Guangming Online przymierza strój Chagza, 27 lipca 2025 r. (Zhang Andi/Guangming Online)
(Źródło: GMW.cn)
