Na Podstawie tekstu: Ma Xiaoyan, Danzeng Gawa, Yang Ziyan, Tashi Donzhu, China Tibet News Network |16.06.2025

 
Na zdjęciu Dwór Langdong i pobliskie domy we wsi Langba, gmina Shaogang, powiat Kangma (zdjęcie z drona). Sfotografowali reporterzy Tashi Donzhu i Danzeng Gawa.

Na południowym zachodzie powiatu Kangma, w mieście Shigatse, w dolinie górnego biegu rzeki Nianchu, znajduje się spokojna „chińska tradycyjna wioska” — wioska Langba.

Nazwa Langba po tybetańsku oznacza „morda słonia”, pochodzi od góry przed wioską, która wygląda jak pysk słonia.

Historię budowy wioski Langba można prześledzić aż do XIII wieku n.e., a wiejskie siedliska są rozproszone wokół obecnego budynku Dworu Langdong.

Spacerując po wiosce Langba, ogromny Dwór Langdong i dobrze rozplanowane nowe domy w stylu tybetańskim łączą historię ze współczesną rzeczywistością.

Dwa budynki, jeden stary i jeden nowy, noszą ślady czasu i są świadkami zmian.

„W ciągu ostatnich 60 lat nasze życie przeszło wstrząsające zmiany” powiedział Nima Ciren, stary sekretarz wioski Langba. „Zwłaszcza od XVIII Narodowego Kongresu Komunistycznej Partii Chin postęp i tempo rozwoju różnych przedsięwzięć we wiosce Langba były tak duże, iż wydaje się, że wcisnęły „przyspieszacz”. Wśród nich najważniejszą zmianą jest zmiana mieszkaniowa”.

Nima Ciren urodził się w 1965 roku. Odkąd pamięta, Dwór Langdong jest najbardziej luksusowym i najwyższym budynkiem w całej wiosce.

Ten dwór, który został zbudowany w czasach dynastii Ming, ma główny budynek o 6 piętrach, łącznie 108 pomieszczeń i powierzchnię zabudowy około 4900 metrów kwadratowych. Nadal jest to jeden ze stosunkowo najlepiej zachowanych starych tybetańskich dworów arystokratycznych w Tybecie. Ludzie starszego pokolenie mówili kiedyś: „Po przejściu przełęczy Gangbala nie ma już kamiennego domu, który mógłby się równać z Dworem Dwór”.

Słuchając wyjaśnień przewodnika Laby Dunzhu, reporter odwiedził dwór, który został całkowicie odrestaurowany w 2015 roku. Znajduje się w nim 108 pomieszczeń o jasnych funkcjach i szczegółowej klasyfikacji, w tym pomieszczenia na paszę dla zwierząt gospodarskich, dworskie tkalnie, magazyny, sypialnie właścicieli dworu, sale spotkań, sale bankietowe itp. Nawet orzechy są dzielone na łupane oraz te w skorupkach i przechowywane w dwóch pokojach, ale w całym dworze nie ma miejsca dla chłopów pańszczyźnianych, co sprawia, że ludzie wzdychają nad luksusem starych tybetańskich szlachciców i cierpieniem "pańszczyźnianych". 

W 1959 roku, po reformie demokratycznej, Langba utworzyła komunę ludową. W tym czasie domy we wsi wszystkie były "budowlami obywatelskimi", większość z nich była dwupiętrowa, ludzie mieszkali na górnych piętrach a zwierzęta gospodarskie na dolnych. Z zewnątrz ściany były krzywe i nierówne; a w środku, pokoje nie miały okien, a jeśli były to małe i zepsute.

„A nasz ówczesny dom ma tylko jedno piętro, podwórko jest bardzo małe, a warunki w nim są najgorsze” – powiedział Nima Ciren.

Dlatego Nima Ciren był pełen ciekawości i jednocześnie zazdrości o wysoki budynek stojący w centrum wioski.

„W środku jest wiele pomieszczeń i wiele cennych rzeczy”.

„Komfort dworu zawsze będzie należał do jego właścicieli. Oni są wysoko i dobrze się bawią”.

„Jesteśmy skazani na to, by mieszkać w najbardziej obskurnym miejscu, jeść najgorsze jedzenie i wykonywać najcięższe prace”.

...

Słuchając opowieści rodziców, na podstawie kilku słów, Nima Ciren próbował wyobrazić sobie, jakie życie wiodą ludzie w dworku.

„Ja też chcę w przyszłości mieszkać w tak dużym domu”. Słysząc przechwałki Nimy Cirena, dorośli nie śmiali się z niego, ale mówili szczerze: „Powinieneś czuć się szczęściarzem, że mamy własny dom. Czasy się zmieniły. Powinniśmy cenić nasze obecne życie”.

W 1978 roku, po III Plenarnej Sesji XI Komitetu Centralnego Partii, Tybet wraz z resztą kraju zaczął wdrażać reformy i politykę otwarcia. W toczącym się kole historii mieszkańcy wioski Langba podążali za trendem i walczyli o szczęście.

„Dzięki postępującym zmianom niektórzy mieszkańcy wioski zwiększyli dochody rodzinne i zaczęli budować lub remontować własne domy”. Nima Ciren wspominał, że w 1991 roku mieszkaniec wioski Pingcuo jako pierwszy zrobił wielki remont swojego domu, cała wioska z podekscytowaniem przyszła oglądać go oglądać. „Nowy dom jest zrobiony z drewna Yadong, ze śnieżnobiałymi ścianami i wykwintnymi rzeźbami w drewnie. Dom ma ponad 400 metrów kwadratowych”.

Niedługo potem przeprowadziła się również rodzina Nimy Cirena. Chociaż warunki są proste, dom i podwórko są większe niż wcześniej. „Wtedy zazdrościłem innym ludziom nowych domów, które były duże i piękne”. Nima Ciren powiedział szczerze: „Ale wierzę w Partię i rząd, i wierzę, że życie będzie coraz lepsze”.

Od 2006 roku Tybet realizuje projekt mieszkaniowy dla rolników i pasterzy. Mieszkańcy wioski Langba spełniając swoje „marzenie o nowym domu” pożegnali się ze swoimi starymi, niskimi i ciemnymi domami z gliny i przenieśli się do przestronnych i jasnych nowych domów w stylu tybetańskim.

„Rząd przyznał naszej rodzinie dotację w wysokości 15 000 juanów, a ja dołożyłem około 10 000 juanów, aby zbudować prototyp obecnego domu”. Nima Ciren wskazał na swój własny dom i powiedział, że później rozbudowano go do dwupiętrowej konstrukcji żelbetowej, która oddzielała ludzi od zwierząt i nawet obora została wyposażona w okna.

„Im lepsze są domy ludzi, tym bardziej staro wygląda Dwór Langdong”. Westchnął Nima Ciren.

Dawna świetność dworu już nie istnieje. Solidne ściany stopniowo niszczeją, a wzory na belkach stopniowo bledną, tak jak zacofany system społeczny starego Tybetu, który zaginął w długiej rzece historii.

Wraz z upływem czasu ludzie stopniowo zaczęli zdawać sobie sprawę z wagi ochrony starych budynków i innych zabytków kultury, a także dostrzegli zalety i perspektywy rozwoju turystyki wiejskiej w oparciu o Dwór Langdong. Dzięki uwadze komitetów partyjnych i władz na wszystkich szczeblach, Dwór Langdong nie tylko został w pełni odrestaurowany, ale także wpisany na listę ochrony kluczowych zabytków kultury na poziomie regionu autonomicznego jako krajowa atrakcja turystyczna na poziomie 4A. Został włączony do bazy edukacji patriotycznej i stał się ważnym wsparciem dla Langba w rozwoju turystyki wiejskiej.

„Powiat Kangma aktywnie buduje model rozwoju turystyki i branży kulturalnej „jedno jądro i dwie strefy” dla całego regionu. Atrakcja turystyczna Dwór Langdong 4A jest jednym z dwóch głównych obszarów”. Osoba odpowiedzialna za Biuro Kultury i Turystyki Powiatu Kangma poinformowała, że odkąd w 2019 r. wioska Langba została pomyślnie wybrana do piątej edycji akcji "tradycyjnych chińskich wiosek", rząd zainwestował dużo pieniędzy w naprawę posiadłości Langdong, poprawę infrastruktury i stylu architektonicznego wioski Langba, budowę centrum usługowego Linka i bazy pojazdów samojezdnych oraz wyposażenie personelu ochrony zabytków kulturowych i przewodników turystycznych. Charakterystyczne domy rodzinne zostały przekształcone w domy gościnne, a obiekty wspierające turystykę i infrastruktura wiejska całego malowniczego obszaru zostały znacznie ulepszone. „Opracowaliśmy również zajęcia związane z tybetańskimi ślubami w posiadłości. Oprócz zwiedzania posiadłości i degustacji tybetańskich kulinariów, turyści mogą również oglądać występy prezentujące kulturę ludową Regionu i być świadkami miejscowych zwyczajów ślubnych”. Powiedział Laba Dunzhu. W ostatnich latach, gdy wioska Langba stawała się coraz bardziej znana i popularna, ludzie serwują „posiłki turystyczne” pod drzwiami swoich domów. W 2024 roku przychody z biletów wstępu do miejsc widokowych wyniosą około 80 000 juanów, a średni dochód operatorów domów noclegowych wzrośnie o ponad 10 000 juanów, a dochód z charakterystycznych potraw, takich jak np. kurczak w kamiennym garnku, wyniesie około 20 000 juanów. Od 2023 do 2025 roku łączne dywidendy ekonomiczne wioski Langba osiągnęły 1,93 miliona juanów.

W ciągu zaledwie kilku dekad wieś pokonała tysiące lat.

W przeszłości, stojąc we Dworze, wszędzie widać było niskie domy.

Teraz, wchodząc na ulice wioski, na każdym kroku widzisz sielski obrazek.