04.03.2024| Źródło: China Daily

Zespół operowy Namtar z Wem prowadzi próby do zbliżających się przedstawień. [Zdjęcie dostarczone do China Daily]

Na średniej wielkości dziedzińcu w wiosce Wem w Tybetańskiej Prefekturze Autonomicznej Gannan w prowincji Gansu w północno-zachodnich Chinach mieszkańcy zajęci są wieszaniem kolorowych chorągiewek i sprzątaniem sceny. Podest sceny o wysokości około metra, otoczony z trzech stron ścianami ozdobionymi wizerunkami różnych postaci, będzie stanowić idealne tło dla nadchodzących przedstawień opery tybetańskiej Namtar.

Namtar, czyli rnam thar, przypomina formę buddyjskiej (w nurcie tybetańskim) biografii religijnej.
[W tym sensie przypomina nasze misteria, czy ludowe jasełka]

Można śmiało powiedzieć, że obchody Nowego Roku w wiosce Wem nie byłyby kompletne bez tych spektakli, ponieważ oglądanie ich w 12 i 13 dzień pierwszego miesiąca księżycowego jest kultywowaną od dziesięcioleci tradycją.

„Pamiętam, że odkąd miałem 11 lat, przez te dwa dni oglądałem operę Namtar. Wtedy ludzie z sąsiednich rejonów przyjeżdżali do naszej wioski konno lub motocyklem na przedstawienie” – mówi Drugyal, 57-letni widz.

Czynniki geograficzne mogą wyjaśniać pochodzenie tej tradycji. Wieś Wem znajduje się zaledwie pół godziny jazdy samochodem od klasztoru Labrang w powiecie Sangchu, miejsca narodzin opery Namtar.

Zainspirowany operą tybetańską, w latach czterdziestych XX wieku Szósty Żywy Budda Jamyang z klasztoru Labrang poprosił Żywego Buddę Lang Tsanga i innych cenionych mnichów w klasztorze o napisanie scenariuszy opartych na historii i opowieściach buddyjskich. W ten sposób, według Tsegona Kyaba, dyrektora Centrum Kultury Sangchu, stopniowo ewoluował wyjątkowy rodzaj opery tybetańskiej, opera Namtar.

„W przeciwieństwie do opery tybetańskiej, opera Namtar ma pewne podobieństwa do Opery Pekińskiej pod względem wyglądu sceny, kostiumów i instrumentów towarzyszących. Dzieje się tak, ponieważ Żywy Buddha Lang Tsang utrzymywał kontakt ze znanym artystą Opery Pekińskiej Mei Lanfangiem” – mówi Tsegon Kyab.

Zespół operowy Namtar ze świątyni szkoły Nyingma w klasztorze Labrang występuje bezpłatnie podczas obchodów Księżycowego Nowego Roku. [Zdjęcie dostarczone do China Daily]

Oprócz ortodoksyjnej trupy operowej Namtar ze świątyni szkoły Nyingma w klasztorze Labrang, w Gannan działa 30 innych lokalnych zespołów, z czego prawie połowa w okręgu Sangchu, w tym trupa operowa Namtar z wioski Wem.

Bande Tsering, szef tej wiejskiej trupy, zaczął uczyć się opery Namtar jako nastolatek. Zaczął od grania mniejszych ról, aż ostatecznie w wieku dwudziestu lat zaczął grać główne role.

„Postaci, które wywarły na mnie niezatarte wrażenie, to kamerdyner, minister w Atag Lhamo i książę w Drime Kunden. Pierwsza z nich to pomniejsza rola, a dwie ostatnie to role główne. Odgrywanie głównych ról oznacza, że ktoś ukończył proces uczenia się” – mówi.

Mniej więcej w tym samym czasie, gdy zaczął grać główne role, Bande Tsering został przez swojego nauczyciela mianowany szefem zespołu. Od tego czasu zajmuje się organizacją prób i występów, selekcją i szkoleniem członków zespołów.

Obecnie trupa liczy około 40 członków, od dzieci po osoby starsze. Doświadczeni nauczyciele wybierają członków na podstawie wymagań związanych z rolą i szkolą nowych rekrutów.

„Wszyscy tutejsi mieszkańcy dorastali, oglądając operę Namtar wykonywaną przez naszą trupę, więc w zasadzie znają na pamięć kwestie i ruchy każdej postaci i nie ma potrzeby rozpoczynania szkolenia od zera” – mówi Bande Tsering.

Wśród wielu spektakli Namtar odbywających się w Gannan podczas obchodów Księżycowego Nowego Roku, dwa coroczne występy prezentowane przez trupę z wioski Wem są wielkim wydarzeniem dla mieszkańców wsi i sąsiednich rejonów. Mimo że jest to wioska licząca zaledwie 120 mieszkańców, przedstawienia mogą przyciągać nawet do 1000 widzów, wśród których są nie tylko widzowie tybetańscy, ale także przedstawiciele innych grup etnicznych.

Oprócz spektakli noworocznych zespół daje występy gościnne przed publicznością zarówno w prowincji Gansu, jak i poza nią. Bande Tsering podróżuje także z członkami trupy, aby uczyć się od innych grup świątynnych szkoły Nyingma w prowincji Qinghai i w Tybetańskim Regionie Autonomicznym [Xizang] i wymieniać się z nimi doświadczeniami.

Władze lokalne i miłośnicy opery Namtar ciężko pracowali, aby kultywować, promować i rozwijać tę sztukę. W 2011 roku opera tybetańska Namtar została wpisana na narodową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Zaledwie dwa lata temu Bande Tsering został uznany za kontynuatora tradycji Namtar na szczeblu powiatu.

„Będziemy kontynuować nasze wysiłki, aby wspierać rozwój opery Namtar i zwiększać finansowanie tej działalności. Planujemy także zgromadzenie pełnego zbioru scenariuszy opery Namtar i zapewnienie szkoleń lokalnym zespołom, ponieważ większość scenariuszy przekazywana jest ustnie, a to skutkuje błędami i brakami w wersetach tekstów” – mówi Tsegon Kyab.