26.11.2024| Źródło: Tibet Daily| Autorzy: Zheng Lu Yuan Haixia Wang Jiaqi, Tenzin Tsomo.

Poduszki ręcznie zdobione lokalnymi wzorami ludowymi. [Zdjęcie: reporter Wang Min]


Oryginalne pacynki. Zdjęcie: reporter Wang Min]


Pracownica prezentuje ręcznie robione lalki - znaki zodiaku. [Zdjęcie: reporter Wang Min]


Szyte ręcznie kosmetyczki. [Zdjęcie: reporter Wang Min]


Robione na drutach bieżniki. [Zdjęcie: reporter Wang Min]


Pracownica „warsztatu Ajia Kelsang” w wiosce Banjuelunbu w gminie Jiangre w powiecie Gyantse w prefekturze Shigatse tka Pulu. [Zdjęcie: reporter Wang Min]

Tybetańskie rzemiosło tkackie ma długą historię i bogate konotacje kulturowe. Jest to rękodzieło o silnych cechach narodowych i regionalnych stanowiące ważną część kultury tybetańskiej.

Wraz z rozwojem gospodarki i społeczeństwa tybetańska technologia tkacka stale eksploruje tradycje i wprowadza innowacje. Chodzi nie tylko o ochronę lokalnej kultury, ale także o kultywowanie i rozwój tradycyjnych umiejętności narodowych.

Historia: pochodzenie i ewolucja

Tradycyjne tybetańskie rzemiosło tkackie jest bardzo ważną częścią kultury tybetańskiej. Zajmuje ważne miejsce w życiu miejscowej ludności. Ma długą historię i głębokie kulturowe korzenie.

Ponieważ Tybet położony jest na Wyżynie o stosunkowo dużej wysokości, klimat jest tu zimny, a różnica temperatur między dniem i nocą bardzo  duża. Dlatego w życiu codziennym wymagania dotyczące rzeczy chroniących ludzi przed zimnem i utratą ciepła są bardzo wysokie, a właśnie technologia tkania stopniowo stała się ważną umiejętnością zapewniającą przetrwanie miejscowej ludności. Tybetańskie tkactwo wykorzystuje włókna wełniane i włókna roślinne jako główne materiały do produkcji. Wzory wyrobów są bogate i kolorowe, kolory zaś jasne i wyraziste, kontrast jest mocny, a kompozycja elastyczna. Wykorzystanie łączenia i dopasowywania różnych kolorów stwarza niepowtarzalny styl artystyczny Wyżyny Tybetańskiej; tkają koce, dywany, ubrania i inne przedmioty zaspakajające codzienne potrzeby ludzi.

Według przekazów historycznych tybetańskie rzemiosło tkackie powstało w epoce Tubo na przełomie VII i VIII wieku naszej ery. W tym czasie Tybet intensywnie rozwinął rolnictwo i hodowlę zwierząt, a hodowla bydła, owiec i innych zwierząt gospodarskich stopniowo stała się ważną częścią kultury. Aby rozwiązać problem zbytu na miejscu produktów pochodzenia zwierzęcego, postanowiono przetwarzać sierść, będącą wówczas produktem ubocznym przy wytwarzaniu produktów pochodzenia zwierzęcego, w tkaniny wełniane przeznaczone na sprzedaż. Księżniczka Wencheng, która przybyła do Tybetu jako małżonka tybetańskiego króla sprowadziła do Tybetu technologię tekstylną Han. Połączono ją z tradycyjną technologią tybetańską, tworząc unikalną technologię tekstylną. Wraz z historyczną ewolucją w procesie ciągłego rozwoju i innowacji tybetańskie rzemiosło tkackie stopniowo ukształtowało niepowtarzalny lokalny styl i cechy kulturowe.

Tybetańskie rzemiosło tkackie niezwykle bogatą treść i jest różnorodne, efektem pracy tkaczy są kołdry bangdyjskie, pulu, kołdry tybetańskie, koce tybetańskie, sploty bambusowe i rattanowe itp., których mieszkańcy Tybetu używali od zawsze, a wszystkie są wręcz niezbędne w ich życiu codziennym. Wraz z rozwojem społeczeństwa, postępem nauki i technologii, wraz mobilnością ludności i urbanizacją, tybetańskie rzemiosło tkackie stanęło w obliczu zaniku, również zmiany w popycie rynkowym doprowadziły do ​​problemów w rozwoju lokalnego rzemiosła tkackiego. Dlatego odpowiednie wydziały lokalnych władz zwracają coraz większą uwagę na ochronę i rozwój tradycyjnego rzemiosła tkackiego. Kształtują odpowiednio politykę zachęcającą i wspierającą kultywowanie i innowacyjność lokalnego tradycyjnego rzemiosła, a także zorganizowały szereg działań edukacyjnych i wymiany doświadczeń z innymi regionami związanych z tkactwem, stymulując atmosferę wokół tego rzemiosła, aby wzbudzić zainteresowanie ludzi rękodziełem tkackim. W tym samym czasie niektórzy rzemieślnicy zaczęli aktywnie poszukiwać rozwoju technologii tkackiej, łącząc tradycyjną technologię tkacką z nowoczesnymi elementami tak, aby opracować innowacyjne produkty tkackie, takie jak: Xiema,technologia produkcji wojłoku w powiecie Jiangzi w prefekturze Shigatse, buty tybetańskie w gminie Chayajitang w Qamdo, umiejętności tkackie Milin Lhoba w Nyingchi  oraz etniczne ręcznie tkane słomiane sandały i kosze z wioski Qiangmai w powiecie Geji w prefekturze Ngari, które tchnęły nową energię w rozwój tradycyjnego tybetańskiego rzemiosła tkackiego.

Niematerialne dziedzictwo kulturowe: dziedzictwo i innowacja

W ostatnich latach coraz więcej technik tkackich i ich wyrobów znajduje się na liście „niematerialnego dziedzictwa kulturowego”. Niezależnie od tego, czy jest to Pulu, koce, topy, buty, sandały ze słomy, kosze, wszystkie piękne i praktyczne produkty ręcznie tkane świadczą o ewolucji i rozwóju tybetańskiego rzemiosła tkackiego na przestrzeni dziejów.

Technika tkacka Xiema Pupu w Gyantse w prefekturze Shigatse  ma długą historię i jest unikalną techniką ręcznego tkania tkanin wełnianych. W 2009 roku została wpisana na listę projektów ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego Tybetańskiego Regionu Autonomicznego.

Wraz z rozwojem technologii tkackiej Gyantse Pupu napotykają takie problemy, jak brak różnorodnośći, niska wydajność, gwałtowny spadek liczby pracowników i oczywista tendencja do starzenia się wytwórców. Władze lokalne podejmując aktywne działania, powołały specjalne fundusze na ochronę niematerialnego dziedzictwa kulturowego oraz utworzyły warsztaty niematerialnego dziedzictwa kulturowego, aby starannie kultywować tradycje lokalnych grup rzemieślników, opierając się na spadkobiercach różnych reprezentatywnych projektów niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Powstały różnorodne produkty, takie jak ludowe stroje tybetańskie, tybetańskie kapelusze, szaliki, szale, poduszki i poduszki, które są nie tylko praktyczne, ale także reprezentują wysoki kunszt artystyczny i zachowują etniczny charakter. Z „pomocą” profesjonalnych projektantów integruje się tradycyjne i nowoczesne elementy, aby produkty Gyantse Xiema Pupu były jak nowocześniejsze i podążały za tendencjami modowymi.

Buty tybetańskie z Jitang w powiecie Chaya prefekturze Qamdo to przykład tradycyjnego rękodzieła o głębokich korzeniach kulturowych i wyjątkowej wartości artystycznej. W 2018 r. wyrób ten znalazł się w piątej edycji reprezentatywnych projektów niematerialnego dziedzictwa kulturowego Tybetańskiego Regionu Autonomicznego. Każdy styl butów tybetańskich Jitang głęboko tkwi w kulturze narodowej. Wśród nich model „Chu Lang” w kształcie łódki jest bardzo lubiany przez nabywców ze względu na ich prostotę, niski koszt, lekkość i wygodę. Produkcja tybetańskich butów „Fruit Lane” charakteryzuje się bardziej złożonym procesem wytwarzania. Podeszwa jest inkrustowana czarną skórą bydlęcą, a wysoko uniesione noski są ozdobione kolorową satyną. Ich wygląd jest wspaniały i świadczy o doskonałych umiejętnościach rzemieślników.

W wyrobach tkackiego rękodzieła ludowego wioski Qiangmai w gminie Yanhu w powiecie Geji w prefekturze Ngari wykorzystuje naturalne materiały, takie jak trawa, konopie i rattan. Po starannej selekcji i delikatnej obróbce przez rzemieślników z Qiangmai są one przekształcane w elastyczne i trwałe materiały tkane . Zręcznymi rękami rzemieślnicy  wyrabiają z tych materiałów słomiane sandały, płaszcze przeciwdeszczowe z włókna kokosowego, kosze, koszyki i inne artykuły codziennego użytku, które są zarówno praktyczne, jak i estetyczne, demonstrując przy tym mądrość harmonijnego współistnienia człowieka i natury.

W 2018 roku władze miasta Yanhu zebrały fundusze na utworzenie manufaktury ręcznego tkania wyrobów rękodzieła ludowego w wiosce Qiangmai, która umiejętnie integruje tradycyjne umiejętności z popytem rynkowym w zakresie produkcji torebek, szali, pasków, koców, tybetańskich chust i innych produktów oraz stara się zwiększyć sprzedaż poprzez udział w działaniach promujących turystykę, skutecznie zwiększając dochody lokalnej ludności.

Mieszkańcy Lhoba zachowali zwyczaj ręcznego tkania tkanin do wyrobu ubrań. Posiadają własne krosna do tkania tkanin. Przędą nici z bawełny, taro i innych włókien dziko rosnących roślin, a także wełnę kozią lub owczą i używają naturalnych barwników mineralnych do barwienia tkanin. Nici są tkane w różne piękne wzory. Jest to technika tkacka Linzhi Milin Luoba.

Odkąd w czerwcu 2007 r. technika tkacka Lhoba została wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego Tybetańskiego Regionu Autonomicznego, technika ta odrodziła się na nowo. Ministerstwo Kultury i Turystyki TRA powołało ekspertów i projektantów, aby pomogli rzemirślnikom w opracowaniu praktycznego planu opartego na oryginalnym rzemiośle, który może nie tylko poprawić jakość rzemieślniczych produktów  tekstylnych Lhoba, ale także spełnić wymagania współczesnego stylu życia. Lud Lhoba został dobrze przygotowany do nowej epoki kultywowania tradycji i rozwoju.

Sen: ciężka praca i żniwa

Reporter ... przybył do sklepu Zhuo Fanlin przy ulicy Barkhor w Lhasie i ujrzał kolorowe, piękne i wykwintnie tkane przedmioty. Koce, portfele, torby na ramię, poduszki i inne wykorzystujące tradycyjne wzory Pulu, metody tkania, a także unikalne wzory i projekty, które nie tylko zachowują esencję kultury tybetańskiej, ale także nadają produktom nową życie.

Sklep Zhuo Fanlin powstał w 1999 roku i jest tu obecny od ponad 20 lat. W ramach modelu „badania rzemieślnicze + doświadczenie rzemieślnicze + szkolenie rzemieślnicze” w regionie i poza nim zbudowano ponad 20 warsztatów rękodzieła ludowego oraz przeszkolono ponad 1000 rzemieślników. Utworzono także „Szkołę Ajia School + Fabrykę Społeczną” i „Warsztat Everest” dla miejscowych kobiet, wchodząc głęboko w społeczność i jej wiejskie korzenie, ukierunkowując coraz więcej kobiet do pracy w warsztatach z pól, pomagając im w zdobyciu zatrudnienia i zwiększeniu dochodów bez wychodzenia z domu.

Rzemieślniczka Tenzin Dolma jest także beneficjentką warsztatu Ajii.

Rodzina Tenzin Dolmy składa się z pięciu osób. Ona i jej mąż zapewniają byt rodzinie. W rodzinie jest także dwójka dzieci i starszy mężczyzna po sześćdziesiątce.

„W przeszłości oboje z mężem pracowaliśmy na pół etatu, a ja co tydzień pracowałam jako sprzątaczka na komisariacie policji. Ze względu na skromne i niestabilne dochody życie w domu było bardzo trudne” – stwierdziła Tenzin Dolma.

Tenzin Dolma od ponad 10 lat zajmuje się dzierganiem na drutach . Na ręczne wykonanie artykułów dziewiarskich zwykle wykorzystuje przerwy w codziennych pracach domowych. Zanim nie dołączyła do Ajia Workshop była zdezorientowana, nie rozumiała takich pojęć, jak trendy rynkowe i modele sprzedaży...

„Wcześniej coś tam robiłam na drutach: żeby zabić czas lub po prostu zrobić coś na potrzeby gospodarstwa domowego. Nie wiedziałam, czy dzięki dzierganiu będę w stanie zarobić na życie, czy choćby powiększyć dochody mojej rodziny” – powiedział Tenzin Dolma.

Po wzięciu udziału w warsztatach Ajia Zhuo Fanlina, Tenzin Dolma  nauczyła się systematyki i nowoczesnych technologii produkcji a w swoich działania oparła się na swoich oryginalnych umiejętnościach tkackich i doświadczeniu. Po prawie roku doskonalenia się Tenzin Dolma krok po kroku wyrosła w warsztacie na lidera. Ręcznie robione szaliki, koce i inne przedmioty Tenzin Dolmy cieszą się dużą popularnością na rynku a to zapewnia jej również dobrą pensję.

„Dzianie pozwoliło mi zająć się moim hobby, z którego prawie zrezygnowałam. Z biegiem lat, wraz ze wzrostem liczby zamówień i dochodów, życie mojej rodziny stawało się coraz lepsze. Tak długo, jak ciężko pracujemy i korzystamy z okazji, każdy może uświadomić sobie swoją wartość.” – powiedział Tenzin Dolma.

Historia Tenzin Dolmy nie tylko zapewniła lepsze życie jej i jej rodzinie, ale także dała przykład miejscowym kobietom. Jej doświadczenie jest także uosobieniem wielu tybetańskich kobiet rzemieślników – wyzwalają się one z tradycyjnych ról rodzinnych i stają się opoką swojej rodziny i własnej kariery. Wykorzystują praktyczne działania, aby udowodnić niezależność i samodzielność tybetańskich kobiet w nowej epoce.