24.07.2025 | Źródło: China Daily

Dorje Tsomo, opiekunka ekologiczna ze Stacji Ochrony Ekologicznej Quanwan Biura Zarządzania Obszarem Krajobrazowym Jeziora Qinghai, fotografuje jezioro Qinghai. [Zdjęcie udostępnione China Daily].

O świcie jezioro Qinghai lśni w pierwszych promieniach słońca. Gdzieś na jego spokojnym brzegu Dorje Tsomo unosi aparat, aby uchwycić ten moment — to jej codzienny rytuał, który wykonuje przed rozpoczęciem pracy jako ekologiczna opiekunka.

Jako pracowniczka Stacji Ochrony Ekologicznej Quanwan, Biura Zarządzania Obszarem Krajobrazowym Jeziora Qinghai, Tsomo patroluje ponad 70 kilometrów linii brzegowej jeziora, obejmującej rzeki, łąki, lasy i strefy krajobrazowe.

Każdego ranka wyrusza w teren z notesem i atlasem ptaków, fotografując i identyfikując nieznane gatunki.

Jej praca wykracza jednak daleko poza obserwację. Sprawdza, czy nie dochodzi do nadmiernego wypasu, degradacji gleby, zagrożenia pożarowego ze strony zimowych zapasów zgromadzonych przez pasterzy bydła, a także wpływ działalności ludzi na przyrodę przez wytwarzane przez nich śmieci i ścieki, a także to, czy turyści nie  zapuszczają się na główne obszary chronione.

„Strefa centralna jest domem dla wielu dzikich zwierząt i gniazdujących ptaków” – mówi. „Wstęp mają tam tylko patrolujący. Moim zadaniem jest wykrywanie problemów i ich rozwiązywanie”.

To odpowiedzialność, którą 27-latka dźwiga z cichą dumą. Dla kogoś, kto dorastał na tych wyżynach i zawsze kochał przyrodę, to praca marzeń.

Pośród zapierających dech w piersiach krajobrazów turyści jeżdżą na wielbłądach. [Zdjęcie udostępnione China Daily]

Jezioro Qinghai, położone w północno-wschodniej części Wyżyny Tybetańskiej, jest największym śródlądowym słonym jeziorem w Chinach i cennym skarbem ekologicznym. Jezioro i tereny wokół niego uznane zostały za obszar o międzynarodowym znaczeniu i wysokogórski rezerwuar bioróżnorodności, działania na rzecz ochrony przyrody tego obszaru od dawna stanowią główny cel.

W ostatnich latach Narodowy Park Jeziora Qinghai zakończył podstawowe prace nad solidnymi fundamentami swojego działania, a nowe pokolenie, w tym Tsomo, przejmuje dziś pałeczkę, by chronić i dzielić się pięknem tego cennego górskiego ekosystemu.

„W naszej stacji pracuje ponad 60 strażników przyrody, wielu z nich jest w moim wieku. Przemierzamy tereny naszej rodzinnej okolicy, mierząc je i chroniąc na własnych nogach” – mówi Tsomo.

Jej wyjątkowa ścieżka kariery w ochronie przyrody ukształtowało środowisko w którym dorastała. Po ukończeniu studiów pedagogicznych w 2023 roku, postanowiła pozostać blisko domu i dołączyć do ekipy stacji ochrony środowiska naturalnego. Jej rodzice, pochodzący stąd pasterze z 200-300 sztukami bydła i owiec, poparli jej decyzję.

„Ta praca jest tuż za progiem. Mogę jeździć do domu na weekendy i odwiedzać rodziców. Mój dochód to 3000 juanów (418 dolarów) miesięcznie” – mówi.

Patrolujący park strażnicy przyrody nie są osamotnieni w tej misji. Miejscowi pasterze również poświęcają swój czas i wiedzę, aby wspierać ochronę środowiska. „Czasami zauważają dzikie zwierzęta lub problemy środowiskowe i przesyłają nam te informacje” – mówi Tsomo.

Technologia również stała się częścią ich zestawu narzędzi. „Używamy miniprogramu WeChat do rejestrowania tras patroli, a mieszkańcy okolicznych wiosek szybko zgłaszają do nas ranne ptaki. Razem chronimy jezioro Qinghai – nasz wspólny dom”.

Tsomo wspomina współpracę z wolontariuszami w celu uratowania rannego myszołowa górskiego, objętego ścisłą ochroną. Takie doświadczenia są jednym z powodów, dla których stara się dowiedzieć jak najwięcej o lokalnej bioróżnorodności. Do tej pory nauczyła się rozpoznawać ponad tuzin z ponad 200 gatunków ptaków, które zamieszkują okolice jeziora Qinghai.

Nad brzegami jeziora zakwitł rzepak. [Zdjęcie udostępnione China Daily]

Poza patrolowaniem terenu Parku, Tsomo angażuje się również w działalność społeczną – odwiedza szkoły, aby wykorzystując swoją biegłość w języku tybetańskim dzielić się wiedzą o wartości ekologicznej parku narodowego, edukować lokalne społeczności w zakresie ochrony dzikiej przyrody i przepisów dotyczących tej ochrony.

„Ochrona tego środowiska to moja misja. Mam nadzieję, że coraz więcej osób będzie do nas dołączać” – mówi.

W ciągu dwóch lat swojego patrolowania terenu parku Tsomo zaobserwowała pozytywne zmiany. „Różnorodność biologiczna się odradza, a środowisko stopniowo się poprawia” – mówi. „Na przykład niektóre ptaki, które wcześniej tu nie zimowały, teraz zostają na zimę”.

Turystyka również zmieniła jezioro. „Kiedy byłam dzieckiem, turystyka nie była tak uregulowana ani zakrojona na tak szeroką skalę jak teraz” – mówi Tsomo.

W Obszarze Krajobrazowym Jeziora Qinghai coraz więcej młodych ludzi idzie w ślady Tsomo, wracając do domu po ukończeniu studiów, aby odegrać rolę w przyszłości swoich rodzinnych stron. Podczas gdy Tsomo patroluje delikatne ekosystemy jeziora, inni pomagają chronić je i dzielić się jego historią na różne inne sposoby, w tym poprzez turystykę.

Wśród nich jest 22-letnia A Kejuan, która studiowała zarządzanie turystyką na Uniwersytecie w Qinghai. W zeszłym roku spędziła cztery miesiące nad jeziorem Qinghai jako stażystka, oprowadzając turystów po jego rozległych brzegach. W czerwcu tego roku, po uzyskaniu dyplomu, wróciła jako pełnoetatowa przewodniczka, witając grupy turystyczne i turystów indywidualnych.

„Wciąż się uczę. Kiedy nie prowadzę grupy, podążam za bardziej doświadczonymi przewodnikami, aby rozwijać swoje umiejętności. Jest wiele lokalnych legend, faktów biologicznych i opowieści, których nie znam” – przyznaje. „Odwiedzający często zadają wiele pytań, na przykład o głębokość jeziora czy lokalne zwyczaje”.

Zawsze lubiła kontakt z ludźmi i dzielenie się historiami, więc ta praca idealnie do niej pasuje. Jeszcze na studiach brała udział w konkursach dla przewodników turystycznych. Teraz, gdy naprawdę wcieliła się w tę rolę, jest zachwycona.

„Pracując jako przewodnik, zdaję sobie sprawę, jak wiele nieoczekiwanych sytuacji może się wydarzyć. Czasami turyści zadają bardzo skomplikowane pytania, na które jeszcze nie wiem, jak odpowiedzieć” – mówi z uśmiechem.

Jej rodzinne miasto to Haidong, leży ponad 300 kilometrów od jeziora Qinghai. Pamięta, jak jako dziecko przyjeżdżała nad jezioro z rodzicami. Jako dorosła osoba jest zaangażowana w systematyczne poznawanie wszystkiego o tym rozległym i pełnym historii jeziorze.

„Widziałam w internecie opinie, w których odwiedzający narzekali, że jezioro jest zamglone, czuli się jakby przyjechali na darmo. Może pogoda nie była najlepsza, kiedy tam byli. Ale myślę, że jezioro Qinghai ma wyjątkowe piękno przy każdej pogodzie” – mówi.

Zauważyła również zmianę w zachowaniu odwiedzających. „Turyści są teraz bardziej świadomi ekologicznie. Ponadto, dzięki naszym ciągłym działaniom edukacyjnym, ich świadomość w zakresie ochrony środowiska jest bardziej spójna i proaktywna” – dodaje.

Przystań nad jeziorem jest pełna ludzi cieszących się atmosferą mariny i pięknymi widokami. [Zdjęcie udostępnione China Daily]

Według Xu Facheng, pracownika tego malowniczego obszaru, w ostatnich latach ośrodek aktywnie rekrutował absolwentów lokalnych uniwersytetów z dyplomami z turystyki.

W sezonie letnim ośrodek współpracuje również z kilkoma uniwersytetami w Qinghai, w tym z Uniwersytetem Normalnym w Qinghai, Uniwersytetem Qinghai i Uniwersytetem Qinghai Minzu, oferując staże studentom turystyki.

„W zeszłym roku ponad 70 studentów odbyło u nas staże. Nie tylko pomogli nam w pracy w szczycie sezonu, ale także nawiązali głęboką więź emocjonalną z jeziorem Qinghai” – mówi Xu.

W tym roku, oprócz zatrudnienia większej liczby przewodników, w malowniczym obszarze otwarto sklep z pamiątkami, aby stworzyć miejsca pracy dla młodych ludzi, a jednocześnie przyciągnąć młodszych turystów lokalnymi, kreatywnymi produktami inspirowanymi lokalną kulturą.

Młodzi ludzie mają wpływ na lokalną rzeczywistość nie tylko poprzez oprowadzanie po okolicy. Wielu z nich pomaga na nowo zdefiniować i dzielić się kulturową tożsamością jeziora Qinghai w świeży, nowoczesny sposób.

Pracując w sklepie, 26-letnia Liu Xuejuan poprzez starannie zaprojektowane gadżety zapoznaje zwiedzających z charakterystycznymi elementami jeziora Qinghai, takimi jak rodzimy karp bezłuskowy (Gymnocypris przewalskii) i złote chorągiewki modlitewne.

„Projekty tworzą studenci wzornictwa z lokalnego uniwersytetu. Pomaga im to zarobić, a jednocześnie ich świeże pomysły wnoszą młodzieńczą energię do naszych produktów” – mówi Liu.

„Nasze magnesy na lodówkę cieszą się dużą popularnością, zwłaszcza te w kształcie znaczków, z motywami przedstawiającymi złote chorągiewki modlitewne, kwitnące kwiaty gesang, znane również jako kwiaty galsang, oraz rodzime ryby, unikalne gatunki z jeziora Qinghai. Magnesy z tybetańskimi strojami również sprzedają się bardzo dobrze” – dodaje.

W sklepie sprzedawane są również skórzane rzeźby i filcowe zabawki ręcznie wyrabiane przez miejscowych pasterzy, co zapewnia im dodatkowe źródło dochodu.

„Obecnie w tej malowniczej okolicy działa tylko jeden sklep, ale planujemy otworzyć również sklep w Xining” – mówi Liu. „Ponieważ turyści mogą zabrać te inspirowane miejscową tradycją pamiątki wszędzie, to historia i kultura jeziora Qinghai rozprzestrzenią się jeszcze dalej”.