18.03.2024| Źródło: china.org.cn

Ewapotranspiracja - wskaźnik klimatyczny, określa całokształt procesów związanych z odpływem do atmosfery wody parującej z powierzchni gleby (ewaporacja) pokrytej roślinnością (transpiracja).

To zdjęcie lotnicze wykonano pod górą Nyanpo Yutse w Tybetańskiej Prefekturze Autonomicznej Golog w prowincji Qinghai w północno-zachodnich Chinach. Znaczna część prowincji Qinghai leży na Wyżynie Tybetańskiej, która jest "domem" dla górnego biegu wielkich rzek: Jangcy, Żółtej i Lancang. [Zdjęcie/Xinhua]

Niedawno opublikowane badania naukowe potwierdziły rosnący w ciągu ostatnich czterdziestu lat trend ewapotranspiracji na Wyżynie Tybetańskiej.

Badania prowadzone pod kierunkiem Ma Yaominga, pracownika naukowego  Instytutu Badań Wyżyny Tybetańskiej Chińskiej Akademii Nauk, pozwala na dogłębne zrozumienie bilansu wodnego i jego wpływu na klimat na tym istotnym ekologicznie obszarze.

Badania oparte na danych zebranych w latach 1982–2018, które niedawno opublikowano w czasopiśmie Earth System Science Data, wykazały, że średnia roczna ewapotranspiracja na Wyżynie Tybetańskiej w ciągu ostatnich czterdziestu lat wynosi około 346,5 milimetra, co znaczy, że z tego obszaru do atmosfery przedostaje się 930 miliardów ton wody.

Ewapotranspiracja to proces, podczas którego woda przedostaje się z lądu do atmosfery poprzez parowanie z gleby i innych powierzchni, a także poprzez transpirację przez rośliny.

Ma podkreślił kluczową rolę ewapotranspiracji w bilansie wodnym regionu, szczególnie jeśli weźmie się pod uwagę przewagę na Wyżynie łąk górskich i dominujący klimat suchy lub półsuchy.

Chen Xuelong, współautor badań i także pracownik naukowy Instytutu, podkreślił znaczenie tych odkryć.

„Badania nie tylko potwierdziły rosnącą tendencję w rocznej ewapotranspiracji, wynosząca około 0,96 milimetra rocznie, przypisaną ocieplającemu się i nawilżającemu klimatowi płaskowyżu, ale także [badania] zidentyfikowały parowanie gleby jako główny czynnik odpowiedzialny za ewapotranspirację, stanowiącą ponad 84 procent całkowitej ewapotranspiracji, – powiedział Chen.

Konsekwencje badań są dalekosiężne a dane mają kluczowe znaczenie dla zarządzania zasobami wodnymi, monitorowania susz oraz badań i analiz środowiska ekologicznego, powiedział Chen.

Badania stanowią wielki krok naprzód w zrozumieniu dynamiki hydrometeorologicznej Wyżyny Tybetańskiej, a także podkreślają kluczową rolę ewapotranspiracji w kształtowaniu krajobrazu ekologicznego i klimatycznego całego regionu.

Na płaskowyżu znajduje się najwyżej położone na świecie skupisko jezior. Jak wynika z poprzedniego eseju naukowego Ma, wraz z globalnym ociepleniem powiększył się obszar  się jezior, skróciły się okresy ich zamarzania i wyraźnie zaobserwowano rosnący trend ewapotranspiracji.

W efekcie tych zjawisk proces obiegu wody ulega znacznemu przyspieszeniu, objawiając się zwiększonymi opadami atmosferycznymi, topnieniem lodowców i śniegu oraz pogrubieniem aktywnej warstwy wiecznej zmarzliny, co prowadzi do częstych katastrof naturalnych, takich jak lawiny lodowe, wylewy jezior lodowcowych, wylewy rzek i lawiny błotne, które mogą mieć wpływ na życie ludzi i działalność gospodarczą, Ma stwierdził w eseju, wzywając do podjęcia skutecznych środków, w tym wzmocnienia kompleksowych obserwacji i testów wielowarstwowych interakcji ląd-atmosfera.

Ma stwierdziła, że niedawne badania wykazały wielkie znaczenie płytkiej wody glebowej w skomplikowanych procesach wymiany wody i ciepła między gruntem a atmosferą.

Wyniki tych badań udostępniono publicznie za pośrednictwem Narodowego Centrum Danych Wyżyny Tybetańskiej i Banku Danych Naukowych, stanowią one kluczowe źródło dalszych dociekań naukowych i opracowywania polityki postępowania na przyszłość.