21.07.2025 | Źródło: People's Daily

W Tybetańskim Regionie Autonomicznym [Xizang] w południowo-zachodnich Chinach po ponad pięciu godzinach jazdy pociągiem na północ z Lhasy, tory wznoszą się nieustannie w zwyż, w kierunku gór Tanggula, osiągając wysokość 4800 metrów.

Na południowych zboczach tego potężnego pasma górskiego w Nagqu znajduje się stacja meteorologiczna Amdo, oficjalnie uznawana za najwyżej położoną na świecie stację meteorologiczną ze stałą obsługą. Często nazywana „stacją meteorologiczną nr 1 pod niebem”, od prawie sześciu dekad dyskretnie kontroluje zjawiska pogodowe.

Technik przeprowadza konserwację automatycznej stacji meteorologicznej w powiecie Amdo. (Zdjęcie dzięki uprzejmości biura meteorologicznego powiatu Amdo).

Początki stacji sięgają 1965 roku, kiedy  aby rozpocząć systematyczne obserwacje pogody, meteorolog Chen Jinshui i jego kolega rozbili dwa namioty na odludnym zboczu wzgórza. Od tego czasu pokolenia meteorologów niezłomnie dyżurują na tym odległym posterunku, stawiając czoła ekstremalnemu zimnu i niedoborowi tlenu po to, aby monitorować wzorce klimatyczne na Wyżynie Tybetańskiej i wnieść swój nieoceniony wkład w badania nad globalnymi zmianami klimatu.

Położone w jednej z największych na świecie stref wiecznej zmarzliny na średnich i niskich szerokościach geograficznych, Amdo doświadcza ponad 140 dni w roku z silnymi wiatrami o sile powyżej 8 stopni w skali Beauforta, z porywami przekraczającymi 40 metrów na sekundę. Średnia roczna temperatura oscyluje tu wokół minus 2,8 stopnia Celsjusza, a zimowe tury temperatury minimalne  spadają do minus 43,2 stopnia Celsjusza. Śnieg zaś pada średnio przez około 109 dni w roku.

Nawet w czerwcu przenikliwy chłód utrzymuje się przez cały rok. Mieszkańcy otulają się kurtkami puchowymi, ponieważ porywiste wiatry, ulewne deszcze i gradobicia wciąż występują często. Z ponad 90 dniami burz i ponad 70 dniami gradu rocznie, Amdo zajmuje pierwsze miejsce w kraju pod względem obu tych czynników.

Dla personelu stacji największym wyzwaniem nie jest pogoda, ale ekstremalne warunki panujące na dużych wysokościach. Przewlekłe bóle głowy, ucisk w klatce piersiowej i bezsenność są powszechne wśród meteorologów, a długotrwała ekspozycja często prowadzi do poważnych chorób związanych z wysokością.

Zhang Xiaoxing, 31-letni meteorolog z prowincji Junnan w południowo-zachodnich Chinach, przybył do Amdo w 2022 roku, z wielką chęcią przyczynienia się do rozwoju zachodnich Chin. Od czasu przyjazdu choroba wysokościowa sprawiła, że bezsenność stała się dla niego codziennością. Zhang jest jednak stanowczy: „Jeśli zdrowie nie zmusi mnie do wyjazdu na stałe, zostanę. Chcę zapuścić korzenie na zachodzie i służyć tej ziemi”.

Widok na stację meteorologiczną w Amdo. (Zdjęcie/Fang Lequn)

Według Dondrupa Tseringa, zastępcy kierownika Biura Meteorologicznego Powiatu Amdo, warunki życia i pracy w stacji znacznie się poprawiły. Pomieszczenia mieszkalne i biura są teraz wyposażone w systemy tlenowe i centralne ogrzewanie. „Oprócz lepszych warunków życia i wyższych płac, mamy teraz system rotacji stanowisk. Pracownicy mogą przenieść się po pięciu latach” – wyjaśnił.

Przez Amdo przebiegają również dwie kultowe trasy, znane jako „górskie drogi nieba”: Chińska Autostrada Krajowa 109 (autostrada Qinghai-Xizang) oraz linia kolejowa Qinghai-Xizang.

Autostrada 109 to kluczowa linia życia dla regionu, po której transportowanych jest 80% towarów przywożonych do i wywożonych z Tybetu. Przecina wysokogórską przełęcz Tanggula i biegnie przez rozległe strefy wiecznej zmarzliny, gdzie zimne, rozrzedzone powietrze jest normą.

Od końca marca do początku maja każdego roku częste opady deszczu są powszechne, a obfite opady śniegu od listopada do początku grudnia często powodują utrudnienia w ruchu. W tak ekstremalnych warunkach nawet niewielkie opóźnienia mogą stanowić poważne zagrożenie. Utrzymanie ruchu na autostradach stało się zatem kluczowym obowiązkiem lokalnych instytucji meteorologicznych.

Aby sprostać temu wyzwaniu, wzdłuż gór Tanggula utworzono cztery stacje meto specjalnie przeznaczone do monitorowania pogody wzdłuż tej ważnej drogi. Gromadzenie danych w czasie rzeczywistym oraz terminowe prognozy i alerty odgrywają kluczową rolę w usprawnianiu ruchu oraz ochronie życia kierowców i pasażerów.

Na przykład 15 czerwca specjalistyczny biuletyn pogodowy wysłany do centrum dowodzenia dużego projektu modernizacji autostrady przewidywał deszcz i śnieg na odcinku Gongma-Amdo na autostradzie 109, a także możliwe burze po południu 17 czerwca. Prognoza okazała się trafna: gwałtowna burza z gradem uderzyła 17 czerwca około godziny 15:00. Dzięki wczesnemu ostrzeżeniu, z wyprzedzeniem uruchomiono procedury awaryjne, minimalizując utrudnienia i szkody.

Na tak ekstremalnych wysokościach stale niskie ciśnienie, temperatury poniżej zera i silne wiatry stanowią ogromne obciążenie dla systemów monitorowania pogody, które często ulegają awariom lub napotykają problemy z transmisją danych. Regularna konserwacja jest niezbędna.

„Za każdym razem, gdy wyruszamy na konserwację, wiatr wieje z siłą co najmniej siedmiu stopni w skali Beauforta” – powiedział Dondrup Tsering. „Wtedy zwykle nosimy pod spodem kurtkę puchową, a na wierzch zakładamy gruby płaszcz wojskowy. W przeciwnym razie zimno i wiatr byłyby nie do zniesienia”. Gdy temperatura spada zbyt nisko, członkowie zespołu na zmianę sprawdzają sprzęt, aby zminimalizować ryzyko narażenia. W przeciwnym razie zimno i wiatr byłyby nie do zniesienia”. Gdy temperatura spada zbyt nisko, aby zminimalizować ryzyko narażenia na urazy, członkowie zespołu na zmianę sprawdzają sprzęt. Jednak podczas skomplikowanych napraw rękawice muszą być zdejmowane – narażając pracowników na ryzyko odmrożeń.

Kiedy Tsering po raz pierwszy dołączył do biura meteorologicznego w okręgu Amdo w 2018 roku, istniały tylko trzy stacje meteorologiczne. Od tego czasu ich liczba wzrosła do 28. Mimo to rozległy teren, duża wysokość i nieprzewidywalne warunki pogodowe utrudniają precyzyjne rejestrowanie wszystkich zmiennych meteorologicznych.

Postęp jednak trwa. „Przyspieszamy budowę nowych stacji meteorologicznych i rozbudowujemy sieć obserwacji tak, aby lepiej wspierać prognozowanie i wczesne ostrzeganie” – powiedział Tsering. „Pracujemy nad poprawą dokładności prognoz, abyśmy mogli lepiej służyć lokalnemu rozwojowi”.