12.02.2026 | Źródło: People's Daily

W 2006 roku członkowie chińsko-amerykańskiej wspólnej ekspedycji przewieźli rdzenie lodowe z Naimona'nyi z powrotem do swojej bazy. (Fotografia uzyskana dzięki uprzejmości Instytutu Badań Wyżyny Tybetańskiej Chińskiej Akademii Nauk).

Pod kampusem Uniwersytetu Stanowego Ohio w Stanach Zjednoczonych znajduje się unikalne repozytorium: podziemny „bank lodowcowy”. W jego komorach, na stalowych stelażach, są starannie ułożone tysiące lśniących srebrnych rurek. Ten skarbiec chroni największą na świecie kolekcję archiwów rdzeni lodowych – niezastąpione zapisy kronikarskie zmian klimatu Ziemi na przestrzeni niezwykłych 700 000 lat.

Wizjonerem stojącym za tą inicjatywą jest Lonnie Thompson, wybitny członek Amerykańskiej Akademii Nauk Nauk i profesor Wydziału Nauk o Ziemi na Uniwersytecie Stanowym Ohio.

Thompson, często widywany w okularach w srebrnych oprawkach na pierwszy rzut oka jawi się jako typ człowieka uprzejmego i  typowego naukowca. Jednak gdy zaczyna mówić o lodowcach, jego zachowanie ulega radykalnej zmianie, ujawniając jego głęboką pasję i encyklopedyczną wiedzę, jakby opowiadał historie związane z życiem swoich przyjaciół.

Wykazując się niezwykłą dalekowzrocznością ponad cztery dekady temu, Thompson odszedł od dominującego wówczas skupiania się naukowców na regionach polarnych. Dostrzegł kluczowe dla nauki znaczenie lodowców na obszarach średnich i niskich szerokości geograficznych. Ta wiedza skłoniła go do poprowadzenia 50 trudnych wypraw na odległe wyżyny w prawie 20 krajach.

Dzięki zbieraniu i analizie próbek rdzeni lodowych był pionierem w rekonstrukcji globalnych wzorców paleoklimatycznych. Ten fundamentalny wkład przyniósł mu uznanie jako twórcy paleoklimatologii wysokogórskiej średnich i niskich szerokości geograficznych.

W 2015 roku Lonnie Thompson (po prawej) i Yao Tandong (po lewej) mierzą długość rdzenia lodowego podczas wspólnej wyprawy na lodowiec Guliya, w której wzięli udział przedstawiciele pięciu krajów. ( Fotografia uzyskana dzięki uprzejmości Instytutu Badań Wyżyny Tybetańskiej Chińskiej Akademii Nauk.)

Thompson ma zaszczyt być pierwszym amerykańskim glacjologiem, który prowadził badania naukowe na Wyżynie Tybetańskiej i pierwszym paleoklimatologiem, który wywiercił rdzenie lodowe z himalajskich lodowców. Od 1984 roku odwiedził Wyżynę 29 razy w celach badań terenowych i jest znany wśród chińskich kolegów zarówno jako „pionier”, jak i „współpracownik” chińskich ekspedycji naukowych poświęconych lodowcom.

W 1987 roku Thompson współpracował z chińskimi i amerykańskimi naukowcami, w tym z Yao Tandongiem, nad ukończeniem wiercenia pierwszego głębokiego rdzenia lodowego w Chinach, na czapie lodowej Dunde w górach Qilian w północno-zachodnich Chinach. W 1989 roku wyniki badań opublikowano w „Science”, jednym z wiodących światowych czasopism naukowych, co przyciągnęło szerokie zainteresowanie chińskiego i międzynarodowego świata nauki. 

W 1992 roku wspólny zespół chińskich i amerykańskich naukowców dotarł do pokrywy lodowej Guliya w zachodnich górach Kunlun w północno-zachodnich Chinach i z powodzeniem wywiercił rdzeń lodowy, który stał się kamieniem milowym w badaniach: rdzeń o długości 308,6 metra był wówczas najdłuższym rdzeniem, jaki kiedykolwiek wydobyto na terenach regionów o średniej i niskiej szerokości geograficznej, który do dziś jest najdłuższym rdzeniem zawierającym najdłuższy ciągły zapis klimatyczny. Rdzeń, obejmujący ponad 700 000 lat, umożliwił szczegółową rekonstrukcję zmian klimatycznych i środowiskowych w wielu skalach czasowych od ostatniego okresu interglacjalnego.

W 1997 roku na górze Sziszapangma, czternastej co do wysokości górze świata położonej  w chińskim Tybetańskim Regionie Autonomicznym [Xizang], chińsko-amerykańska ekspedycja wywierciła trzy rdzenie lodowe Dasuopu o łącznej długości 480 metrów i łącznej wadze 5 ton, ustanawiając rekord świata w zakresie najwyższego miejsca wiercenia rdzeni lodowych, na wysokości 7200 metrów nad poziomem morza.

W 1987 roku członkowie chińsko-amerykańskiego zespołu ekspedycyjnego prowadzili wiercenia na lodowcu Dunde w górach Qilian. (Fotografia uzyskana dzięki uprzejmości Byrd Polar and Climate Research Center, USA.)

Dzięki wieloletniej współpracy z chińskimi naukowcami, takimi jak Yao, Thompson utwierdził się w przekonaniu o jednej fundamentalnej prawdzie: nawet w ekstremalnych warunkach klimatycznych naukowcy ze Stanów Zjednoczonych i Chin podzielają wspólne cele. Nauka przekracza granice. Wierzy, że ostatecznie społeczność globalna musi się zjednoczyć, aby stawić czoła wspólnemu wyzwaniu, jakim są zmiany klimatu.

Od końca lat 80. Thompson przeznacza część swoich funduszy badawczych na wsparcie chińskich naukowców, zapraszając ich na wymiany akademickie do Byrd Polar and Climate Research Center w Stanach Zjednoczonych.

W ciągu kolejnych dekad był z chińskimi uczonymi współautorem artykułów w renomowanych czasopismach, takich jak „Nature”, co znacząco podniosło globalny prestiż akademicki chińskich naukowców w tej dziedzinie.

Opierając się na dziesięcioleciach nieustannych badań, przyspieszonych w ostatnich latach przez duże krajowe programy naukowo-techniczne, takich np. jak "Druga Ekspedycja Naukowa i Badania na Wyżynie Tybetańskiej" oraz projekt „Badanie zmian środowiska na całym trzecim biegunie dla rozwoju Zielonego Szlaku Jedwabnego” Chińskiej Akademii Nauk, chińscy naukowcy stali się międzynarodowym liderem w badaniach lodowców na Wyżynie Tybetańskiej.

Thompson osobiście był świadkiem transformacji i rozwoju Chin, obserwował rosnące inwestycje rządu w kształcenie  młodych talentów naukowych i modernizację infrastruktury badawczej. Zauważa, że ​​chińskie laboratoria rdzeni lodowych stają się coraz bardziej zaawansowane, a nowe kampusy badawcze powstają zarówno w Pekinie, jak i w Lhasie, w Tybetańskim Regionie Autonomicznym [Xizang].

Dziś Wyżyna Tybetańska, obok Arktyki i Antarktydy, stała się najważniejszą areną międzynarodowych badań nad rdzeniami lodowymi..

Thompson nadal angażuje się w rozwój chińsko-amerykańskiej współpracy naukowej w dziedzinie glacjologii i pomoc w działaniach na rzecz  głębszej integracji chińskich badań nad lodowcami z międzynarodową społecznością naukową.

Aby zwiększyć międzynarodowe wsparcie dla prowadzonego przez Chiny programu „Trzeci Biegun Środowisko” (TPE), Thompson wykorzystał swoje wpływy naukowe do utworzenia filii TPE na Uniwersytecie Stanowym Ohio. Regularnie brał udział w sympozjach ekspertów TPE, gdzie zachęcał naukowców zajmujących się Ziemią, zajmujących się Trzecim Biegunem, do integrowania swojej wiedzy i wspólnego stawiania czoła wyzwaniom związanym ze zmianami klimatu.

Ponadto, ułatwiał i koordynował wizyty i relacje międzynarodowych mediów, w tym „The New York Times”, w odpowiednich instytutach badawczych w Chinach, umożliwiając światu lepsze zrozumienie chińskich badań i rozwoju glacjologii w Xizang.